Filmy

Kino akcji lat 80. i 90. - od Ramba do Matrixa

Autor Adam Baranowski
Adam Baranowski30.08.20239 min.
Kino akcji lat 80. i 90. - od Ramba do Matrixa

Filmy akcji to jeden z najpopularniejszych i najchętniej oglądanych gatunków kina. W ciągu ostatnich dekad przeszedł on ogromną ewolucję - od prostych produkcji z lat 80. po bogate w efekty specjalne blockbustery. Lata 80. i 90. to szczególnie ważny okres w historii kina akcji, kiedy wykształciły się jego główne motywy i konwencje. Poniżej przyjrzymy się bliżej najważniejszym filmom i trendom tych dwóch dekad.

Początki kina akcji w latach 80.

Sylvester Stallone jako Rambo

Jedną z najbardziej kultowych postaci lat 80. jest weteran wojny w Wietnamie John Rambo, granego przez Sylvestera Stallone'a. Pierwszy film z tej serii - "Rambo: Pierwsza krew" - stał się hitem 1982 roku. Rambo to samotny weteran, nękany przez wspomnienia wojny i traktowany wrogo przez lokalną policję. Kiedy zostaje zaczepiony przez stróżów prawa, uwalnia w sobie wojowniczego ducha - ucieka w góry i stacza regularne bitwy z policją, eliminując przeciwników swoimi survivalowymi umiejętnościami. Film stał się symbolem amerykańskiego kina akcji lat 80. - prostej fabuły, widowiskowych scen walki i budowania wizerunku twardziela.

Arnold Schwarzenegger w filmie "Terminator"

"Terminator" z 1984 roku to kolejny kamień milowy gatunku. W rolę tytułowego cyborga z przyszłości, wysłanego by zabić matkę przywódcy ruchu oporu, wcielił się Arnold Schwarzenegger. Jego kreacja bezlitosnej machiny do zabijania na zawsze wpisała się do kanonu popkultury. Film Jamesa Camerona łączył w sobie science fiction, akcję i horror. Mnóstwo scen pościgów, strzelanin i walk wręcz sprawiło, że "Terminator" na długo wyznaczył standardy realizacji scen akcji.

Bruce Willis w serii "Szklana pułapka"

Pod koniec lat 80. na ekranach zadebiutowała seria "Szklana pułapka" z Bruce'em Willisem jako twardym gliną Johnem McClane. Pierwsza część z 1988 roku umieszcza bohatera w opanowanym przez terrorystów wieżowcu. McClane musi samodzielnie pokonać grupę uzbrojonych napastników, ratując zakładników. Film wprowadził konwencję "jeden przeciwko wielu" - osamotniony bohater kontra przeważające siły wroga, która na stałe wpisała się w kanon gatunku.

Rozwój gatunku w latach 90.

Nowe gwiazdy akcji - Keanu Reeves, Wesley Snipes

Lata 90. to czas pojawienia się nowej generacji gwiazd kina akcji. Do czołówki dołączyli m.in. Keanu Reeves ("Speed", "Matrix") i Wesley Snipes ("Demolka", seria "Blade"). Ich filmy cechowała już większa dbałość o wartką fabułę i bardziej wyszukane scenariusze. Akcja zaczęła być osadzana w coraz to nowszych, futurystycznych realiach. Nowe gwiazdy wnosiły też nieco inną jakość aktorską - bardziej powściągliwą i introatywną kreację bohatera.

Wpływy komiksów i gier wideo na filmy akcji

Lata 90. to okres, gdy na filmy akcji zaczęły coraz silniej wpływać konwencje znane z komiksów i gier wideo. Postacie superbohaterów, nadludzkie moce, futurystyczny setting, przerysowana charakterystyka postaci - to wszystko zaczęło przenikać na duży ekran. Dobrym przykładem jest tu seria "Blade" o pół-wampirze walczącym z wampirami czy filmy o agencie Xanderze Cage'u ("XxX"). Coraz więcej wątków czerpano też z gier, zwłaszcza tych akcji.

Efekty specjalne na nowym poziomie dzięki CGI

Ogromny postęp w technologiach CGI (computer-generated imagery) na przełomie lat 80. i 90. pozwolił na znaczne ulepszenie efektów specjalnych. Dzięki temu filmy akcji zyskały bardziej realistyczne sceny strzelanin, eksplozji czy pościgów samochodowych. Pojawiła się też możliwość kreowania całkowicie wygenerowanych komputerowo postaci i środowisk. Efekty specjalne zaczęły odgrywać coraz większą rolę w budowaniu widowiskowości filmów akcji.

Najważniejsze filmy lat 90.

"Matrix" - przełomowy film sci-fi akcji

Bez wątpienia na czoło najważniejszych filmów akcji lat 90. wysuwa się "Matrix" z 1999 roku. Reżyserzy - bracia Wachowscy - stworzyli tu genialną mieszankę science-fiction, akcji, filozofii i inspiracji komiksami. "Matrix" wprowadził do kanonu kina efekt "bullet time", czyli spowolnienie czasu podczas scen strzelaniny. Wizjonerska historia o świecie-symulacji i walce ludzi z maszynami była też pierwszym superprodukcją szeroko wykorzystującą nowe możliwości technologii CGI.

"Faceci w czerni" - komedia sensacyjna

Rok 1997 przyniósł "Facetów w czerni" - jedną z najzabawniejszych komedii sensacyjnych w historii. Agenci tajnej organizacji polują w niej na obcych ukrywających się na Ziemi. Film z Williem Smithem i Tommym Lee Jonesem w rolach głównych był doskonałą parodią konwencji filmów szpiegowskich i sci-fi, ubraną w dynamiczną konwencję kina akcji. Sukces produkcji zaowocował powstaniem kilku sequeli.

"Szalony Max: Droga gniewu" - kultowa seria Mad Max

W połowie lat 90. na ekrany powrócił "Szalony Max" w filmie "Droga gniewu". Była to już trzecia odsłona kultowej serii osadzonej w postapokaliptycznej Australii. Tym razem Max (grany niezmiennie przez Mela Gibsona) staje do walki z bandą maniaków terroryzujących pustynne tereny. Produkcja zachwyciła jeszcze bardziej widowiskowymi pościgami samochodowymi i scenami walki wręcz. Stała się wzorem pod względem inscenizacji dynamicznych scen akcji.

Charakterystyczne elementy filmów akcji

Kino akcji lat 80. i 90. - od Ramba do Matrixa

Walki i pościgi samochodowe

Klasyczne filmy akcji zawsze bazowały na dwóch głównych motywach - walkach wręcz i pościgach samochodowych. Od początku gatunku twórcy starali się, by te sceny były jak najbardziej widowiskowe - szybkie, dynamiczne i trzymające w napięciu. W latach 80. i 90. choreografia walki i jazdy stała się jeszcze bardziej dopracowana. Pojawiły się też nowe techniki - na przykład spowolnione ujęcia podczas walki, by pokazać szczególnie efektowne ciosy.

Broń i wybuchy

Kluczowym elementem akcji jest też broń, a szczególnie spektakularne sceny jej użycia - strzelaniny i eksplozje. W filmach lat 80. i 90. bohaterowie dysponują zawsze ogromnym arsenałem broni. Twórcy epatują widza najpotężniejszymi kałasznikowami, snajperskimi karabinami wyborowymi czy granatnikami. Sceny strzelanin i wybuchów stają się coraz bardziej realistyczne dzięki CGI.

Czarni charakterzy i zagrożenie dla bohatera

Klasyczny film akcji zawsze opiera się na walce dobra (bohatera) ze złem (czarnymi charakterami). Antagoniści są z reguły bezwzględni, groźni i przeważają liczebnie lub siłą. Dzięki temu bohater jest wystawiony na próbę odwagi, sprytu i umiejętności. Widz trzyma kciuki, by pomimo przeciwności wyszedł cało z opresji i uratował świat. popularni wrogowie to terroryści, zabójcy, gangsterzy czy obcy.

Gwiazdy gatunku w latach 80. i 90.

Arnold Schwarzenegger

Arnold Schwarzenegger był jedną z największych gwiazd kina akcji lat 80. Jego kreacja bezwzględnego Terminatora na zawsze wpisała się do historii kina. Aktor wcielał się głównie w silnych, milczących twardzieli o niewielkim wachlarzu emocji. Do jego hitów należą też "Commando", "Predator" i "Totalna likwidacja". Schwarzenegger był uosobieniem fizycznej siły i charyzmy - cech, które definiowały ówczesnych bohaterów akcji.

Sylvester Stallone

Obok Schwarzeneggera, drugim filarem gatunku był Sylvester Stallone. On również specjalizował się głównie w rolach samotnych twardzieli, często weteranów wojennych. Do jego najsłynniejszych kreacji należą John Rambo i Rocky Balboa. Stallone wniósł do swoich postaci więcej wewnętrznego dramatyzmu - często byli to weterani dręczeni traumatycznymi wspomnieniami i poszukujący odkupienia.

Bruce Willis

Trzecim wielkim aktorem akcji lat 80. i 90. był Bruce Willis. Jego najsłynniejszą rolą stał się twardy glina John McClane z serii "Szklana pułapka". Willis wnosił do gatunku luźniejszy, bardziej dowcipny typ bohatera akcji. Jego postacie były trochę mniej ponure i bardziej ludzkie. Aktor z powodzeniem łączył filmy akcji z komediami sensacyjnymi - jak chociażby cykl o agencie Corbinie "Umierając z żalu".

Dziedzictwo kina akcji lat 80. i 90.

Wpływ na współczesne filmy i gry

Filmy akcji z lat 80. i 90. wywarły ogromny wpływ na późniejszą popkulturę. Wykreowały konwencje i archetypy bohaterów, które do dziś są chętnie wykorzystywane w nowszych produkcjach. Bez "Terminatora" czy "Matriksa" nie byłoby wielu współczesnych hitów. Kultowe postacie i sceny z tamtych lat są też często parodiowane lub cytowane w popkulturze. Wpływ kina akcji widać też wyraźnie we współczesnych grach - zwłaszcza tych z otwartym światem akcji.

Kultowe postacie i cytaty

Filmy akcji z przełomu lat 80. i 90. stworzyły całą galerię kultowych postaci. Terminator, Rambo, John McClane na zawsze zapisały się w świadomości widzów. Podobnie jak charakterystyczne cytaty z tych produkcji - jak "Do widzenia" Arnolda ze "Terminatora" czy "Yippee ki-yay" Bruce'a Willisa z serii "Szklana pułapka". Stworzyli oni swoiste memy kultury popularnej, które przetrwały do dziś.

Najlepsze sceny akcji w historii kina

Podsumowanie

Lata 80. i 90. to złoty okres w historii kina akcji, kiedy ukształtowały się jego główne motywy i konwencje. Filmy z tego okresu stworzyły galerię kultowych bohaterów, niezapomnianych scen akcji i charakterystycznych elementów stylistycznych. Dzięki nowym możliwościom technicznym, zwłaszcza CGI, akcja na ekranie nabrała większego realizmu i widowiskowości. Choć od tamtych lat minęło już sporo czasu, to wciąż żywe pozostają wpływy i dziedzictwo kinowych hitów z przełomu dekad - od "Rambo", przez "Terminatora", aż po "Matrixa". To filmy, które na zawsze odmieniły oblicze gatunku i zdefiniowały popkulturowy wizerunek bohatera akcji.

Najczęstsze pytania

Kino akcji zaczęło kształtować się w latach 80., kiedy powstały takie przełomowe filmy jak "Rambo", "Terminator" czy "Szklana pułapka". Wyznaczyły one główne motywy i konwencje gatunku - walki, pościgi, uzbrojeni po zęby bohaterowie, widowiskowe sceny akcji.

W latach 90. pojawiły się nowe gwiazdy gatunku, jak Keanu Reeves czy Wesley Snipes. Filmy zaczęły czerpać z komiksów i gier. Poprawiły się efekty specjalne dzięki CGI. Akcja zyskała na realizmie. Pojawiły się bardziej złożone fabuły sci-fi.

Do głównych elementów należą: walki wręcz, pościgi samochodowe, użycie broni palnej i widowiskowe eksplozje. Ważna jest też walka dobra ze złem - bohater kontra czarni charakterzy. Istotna jest szybka akcja i trzymanie widza w napięciu.

Do kultowych filmów należą m.in. "Terminator", "Rambo", "Szklana pułapka", "Predator", "Szybcy i wściekli", "Matrix", "Szalony Max: Droga gniewu" i "Faceci w czerni".

Filmy akcji z lat 80. i 90. zdefiniowały konwencje gatunku i wykreowały kultowych bohaterów, którzy do dziś są obecni w popkulturze. Wywarły też duży wpływ na późniejsze kino akcji i gry komputerowe.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Najgorsze wizerunki kobiet w filmach - stereotypy do zwalczenia
  2. Rydygiera 6 Warszawa - mieszkania na sprzedaż w Warszawie
  3. Heleny Junkiewicz - mieszkania w zielonej okolicy sprzyjającej aktywnemu stylowi życia
  4. Nieruchomości na sprzedaż w Chorzowie - znajdź swoje mieszkanie
  5. Zestaw fotowoltaiczny na balkon - klucz do samowystarczalności energetycznej Twojego mieszkania
Autor Adam Baranowski
Adam Baranowski

Jestem Adam, a kinematografia to moja pasja od zawsze. Na tej stronie znajdziecie moje recenzje, analizy, oraz ciekawostki dotyczące najnowszych produkcji oraz klasyków kina. Dzielę się również swoimi ulubionymi serialami i zapowiedziami filmowymi.

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły